1. derecenin 4. kademesinden 9. derecenin 1. kademesine — Türkiye'deki her devlet memurunun maaşı bu iki rakamla başlar. Peki derece ve kademe tam olarak ne anlama geliyor?
Derece: Memurun Rütbesi
Derece sistemi, 657 sayılı Kanun'un 36. maddesinde düzenlenir. 15 ile 1 arasında sıralanan dereceler, memurun kariyer seviyesini gösterir. 15. derece en düşük, 1. derece en yüksektir.
Memuriyete giriş dereceniz öğrenim durumuna göre belirlenir:
- Lise mezunu — 13. derece 3. kademeden başlar
- 2 yıllık ön lisans — 12. derece 2. kademeden başlar
- 4 yıllık lisans — 9. derece 1. kademeden başlar
- 5 yıllık lisans — 9. derece 2. kademeden başlar
- 6 yıllık lisans (Tıp, Diş Hekimliği) — 8. derece 1. kademeden başlar
- Yüksek lisans — Bir derece ilerleme hakkı
- Doktora — İki derece ilerleme hakkı
Maaşa Etkisi
Her derecenin kendine ait bir gösterge rakamı vardır. Örneğin 9/1 (9. derece, 1. kademe) memurun göstergesi 620 iken, 5/1 memurun göstergesi 835'tir. Bu rakamlar aylık katsayısıyla çarpıldığında gösterge aylığı ortaya çıkar. Aradaki fark, 2026 katsayılarıyla yaklaşık 298 TL'dir — tek başına büyük görünmeyebilir ama ek gösterge farkıyla birlikte binlerce liraya ulaşır.
Kademe: Yıllık İlerleme
Kademe, aynı derece içindeki basamaktır. 657'nin 64. maddesi açık: Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışan ve olumlu sicil alan memur, bir üst kademeye geçer. Bu ilerleme otomatik sayılır — ayrıca başvuru şartı yoktur.
Her derecede 1'den 4'e, bazı derecelerde 9'a kadar kademe bulunur. Son kademeye ulaştığınızda bir üst dereceye geçiş hakkı doğar.
Kademe İlerlemesi Şartları
- Bulunduğu kademede en az 1 yıl fiili hizmet
- Disiplin cezası almamış olmak (uyarma ve kınama hariç — 2023 değişikliği ile)
- Kadronun uygun olması
Bir de olağanüstü kademe ilerlemesi var: Son 8 yıl içinde disiplin cezası almayan ve olumlu sicil alan memurlara, görev süresinin her 8 yılında bir kademe ilerlemesi verilebilir (657/64, 3. fıkra).
Pratik Etki: Kaç TL Fark Eder?
Aynı meslek, farklı derece ve kademe — ne kadar fark olur? Bir polis memurunun 7/1 ile 5/1 arasındaki net maaş farkı, 2026 yılı katsayılarıyla yaklaşık 2.000-3.000 TL'yi bulabilir. Bunun sebebi yalnız gösterge farkı değil; derece yükseldikçe ek gösterge de artma eğilimindedir.
Kendi derece ve kademenize göre net maaşınızı görmek için memur maaş hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Maaş tablosu sayfamızda da tüm derecelerin karşılaştırmalı tablosunu bulabilirsiniz.
Sık Karıştırılan Durum: Öğrenim Yükseltme
Memurken öğrenim durumunuz değişirse (ön lisans → lisans gibi), intibak işlemi yapılır. 657'nin 36. maddesi kapsamında üst öğrenim bitiren memur, o öğrenimin giriş derece-kademesine yükseltilir. Ancak dikkat: Kadro unvanınız değişmez, sadece maaş hesabındaki derece-kademe güncellenir.