Türkiye'de 4,5 milyonu aşkın kamu çalışanının maaşı, temelde tek bir kanuna dayanır: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu. İlk bakışta karmaşık görünen bu yapı, aslında birkaç sabit formülden ibarettir. Gösterge rakamınızı biliyorsanız — katsayılarla çarpmak yeter.
Maaşın Yapı Taşları
Bir memurun eline geçen net tutar, kabaca şu toplam üzerinden kesintiler düşülerek bulunur:
- Gösterge aylığı — Derece ve kademenize karşılık gelen gösterge rakamı × aylık katsayısı (2026/1: 1,387871)
- Ek gösterge aylığı — Kadro unvanınıza özel ek gösterge × aynı katsayı
- Taban aylık — 1.000 × taban aylık katsayısı (2026/1: 22,722793)
- Kıdem aylığı — Her hizmet yılı için 20 gösterge × aylık katsayısı (maks. 25 yıl = 500 gösterge)
- Özel hizmet tazminatı (ÖHT) — En Yüksek Devlet Memuru Aylığı (EYDMA) × mesleğe göre oran
- Ek ödeme — EYDMA × 375 sayılı KHK'deki oran
- Aile yardımı — Eş ve çocuk durumuna göre ek tutar
Bu kalemlerin toplamı brüt maaşı verir. Brütten SGK kesintisi (%14), gelir vergisi (kümülatif dilimli) ve damga vergisi (binde 7,59) düşüldüğünde net maaşa ulaşırsınız. Merak edenler brüt-net hesaplama aracımızla kendi rakamlarını saniyede görebilir.
Katsayılar Ne İşe Yarar?
Her yılın Ocak ve Temmuz aylarında güncellenen üç katsayı var. Bunlar, Toplu Sözleşme veya Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir:
- Aylık katsayısı (2026/1: 1,387871) — Gösterge ve ek gösterge çarpanı
- Taban aylık katsayısı (2026/1: 22,722793) — Taban aylık çarpanı
- Yan ödeme katsayısı (2026/1: 0,440141) — İş güçlüğü, iş riski gibi yan ödemeler için
Peki bunların etkisi ne kadar büyük? Katsayılara gelen %10'luk bir artış, kabaca maaşın %10 artması demek — çünkü neredeyse tüm kalemler bu çarpanlara bağlı.
Pratik Örnek: 5/1 Öğretmen
5. derece 1. kademede, 1600 ek göstergeli, 10 yıllık bir öğretmenin brüt maaşı şöyle oluşur:
- Gösterge aylığı: 835 × 1,387871 = 1.158,87 TL
- Ek gösterge aylığı: 1.600 × 1,387871 = 2.220,59 TL
- Taban aylık: 1.000 × 22,722793 = 22.722,79 TL
- Kıdem aylığı: 200 × 1,387871 = 277,57 TL
Buna ÖHT (%100), ek ödeme (%120) ve varsa aile yardımı eklenince toplam brüt ortaya çıkar. Net tutarı görmek isterseniz maaş hesaplama aracımız tam bunu yapıyor.
Kesintiler: Kim Ne Kadar Alıyor?
Brüt maaştan üç ana kesinti yapılır:
- SGK — Kesenek matrahı üzerinden %9 emekli aylık keseneği + %5 genel sağlık sigortası = %14
- Gelir vergisi — Ocakta %15 ile başlar, yıl ilerledikçe üst dilimlere geçer
- Damga vergisi — Brüt tutar × binde 7,59 (sabit oran)
Dikkat edilmesi gereken nokta: Gelir vergisi kümülatif çalıştığı için Ocak'ta ele geçen net tutar, Temmuz veya Aralık'takinden farklıdır. Yılın ilk aylarında %15 dilimindeyken, yıl sonuna doğru %20 hatta %27 dilimine çıkılabilir. Bu yüzden "maaşım neden düştü?" sorusu aslında "vergi dilimim neden yükseldi?" sorusudur.
Sıfırdan Hesaplamak Yerine
Bütün bu kalemleri, katsayıları ve kesintileri tek tek hesaplamakla uğraşmayın. Memur maaş hesaplama aracımız 2026 yılı güncel katsayılarıyla çalışır. Derece, kademe ve mesleğinizi seçin — net maaşınız anında karşınızda.