Memuriyette "yükselme" iki farklı anlama gelir: Derece-kademe ilerlemesi (otomatik) ve görevde yükselme (sınavla). İlki her yıl olan rutin bir işlem; ikincisi ise kariyer atılımıdır ve ciddi hazırlık gerektirir.
Derece-Kademe İlerlemesi (Otomatik)
Her memur, 657'nin 64. maddesi gereği yılda bir kademe, son kademede ise bir üst dereceye ilerler. Şartlar basittir:
- Bulunduğu kademede 1 yıl çalışmak
- Disiplin cezası almamış olmak
Bu ilerleme maaşa yansır — her kademe, gösterge rakamını bir miktar artırır. Ama yükselmekten farklıdır: Unvanınız, sorumluluğunuz ve ÖHT oranınız değişmez. Daha detaylı bilgi için derece-kademe rehberimize bakabilirsiniz.
Görevde Yükselme Sınavı (GYS)
Gerçek anlamda kariyer ilerlemesi, görevde yükselme sınavıyla olur. Bu sınav, "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik" çerçevesinde yapılır.
Genel Şartlar
- Atanacağı kadronun gerektirdiği öğrenim şartını taşımak
- Alt görevde belirli bir süre fiilen çalışmış olmak (genellikle 2-3 yıl)
- Son 2 yılda kademe ilerlemesi durdurma cezası almamış olmak
- Yazılı sınavda başarılı olmak (genellikle 70 ve üzeri puan)
Sınav Konuları
Sınav içeriği kurumdan kuruma değişir ama genellikle şu alanları kapsar:
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
- Anayasa (temel haklar bölümü)
- İdare hukuku temel kavramları
- Kurumun teşkilat kanunu ve mevzuatı
- Atanılacak kadronun gerektirdiği mesleki bilgiler
Unvan Değişikliği Sınavı
Görevde yükselmeden farklı olarak, unvan değişikliği sınavı meslek değiştirmek isteyen memurlar içindir. Mühendis kadrosundan şef kadrosuna değil de, mesela VHKİ kadrosundan mühendis kadrosuna geçmek isteyen bir memur bu sınava girer. Ön koşul: İlgili mesleğin gerektirdiği diplomaya sahip olmak.
Yükselmenin Maaşa Etkisi
Görevde yükselme, maaşı üç şekilde etkiler:
- Ek gösterge değişimi: Şef, müdür gibi unvanlarda ek gösterge genellikle daha yüksektir
- ÖHT ve ek ödeme oranı: Yönetici kadrolarında oranlar artar
- Makam/görev tazminatı: Belirli yönetici kadrolarına özel ek tazminatlar
Bir genel idare memuru (%67 ÖHT) şefliğe yükseldiğinde %80-90 ÖHT alabilir. Müdürlüğe yükseldiğinde ise makam tazminatı da devreye girer. Farkı maaş hesaplama aracımızda farklı ÖHT oranları girerek test edebilirsiniz.