Memur maaşı "tek bir rakam" değil, 8-10 farklı kalemin toplamından kesintilerin düşülmesiyle oluşur. Bu rehberde, 5. derece 1. kademe bir öğretmen örneği üzerinden her adımı göreceğiz. Kullanılan katsayılar 2026 yılı 1. yarıyıl değerleridir.
Adım 1 — Gösterge Aylığı
Her memura derece ve kademesine göre bir "gösterge rakamı" atanır. Bu rakamlar 657 sayılı DMK'nın 43. maddesinde düzenlenmiş tabloda yer alır.
5/1 öğretmen için gösterge = 835. Hesaplama:
835 × 1,387871 (aylık katsayı) = 1.158,87 TL
Bu kalem tek başına düşük görünür — çünkü maaşın asıl ağırlığı taban aylık ve tazminatlardadır.
Adım 2 — Ek Gösterge Aylığı
Ek gösterge, kadro unvanına bağlıdır ve 657'nin 43/B maddesiyle belirlenir. 2022'de çıkan 3600 ek gösterge düzenlemesiyle birlikte öğretmenler 3000 ek göstergeye ulaştı. Ancak 5. derecedeki bir öğretmen için fiili ek gösterge 1600'dür.
1.600 × 1,387871 = 2.220,59 TL
Adım 3 — Taban Aylık
Herkes için aynı: 1.000 gösterge × taban aylık katsayısı.
1.000 × 22,722793 = 22.722,79 TL
Bu tek kalem, toplam brüt maaşın yaklaşık üçte birini oluşturur. Katsayı artışlarının maaşa en çok yansıdığı kalemdir.
Adım 4 — Kıdem Aylığı
Hizmet yılı başına 20 gösterge eklenir, en fazla 25 yıl (500 gösterge) sayılır.
10 yıllık öğretmen: 200 × 1,387871 = 277,57 TL
Tutarı düşük gibi görünse de, kıdem aylığı aynı zamanda SGK matrahına dahildir — emekli maaşını doğrudan etkiler.
Adım 5 — Özel Hizmet Tazminatı (ÖHT)
ÖHT, meslekler arası maaş farkının en büyük kaynağıdır. EYDMA (En Yüksek Devlet Memuru Aylığı) üzerinden hesaplanır:
EYDMA = 9.500 × 1,387871 = 13.184,77 TL
Öğretmen ÖHT oranı (5. derece): %105,56
13.184,77 × 1,0556 = 13.917,48 TL
Bu oran 2006/10344 sayılı BKK'nın II sayılı cetvelinde belirlenir ve mesleğe göre %49'dan %345'e kadar değişir.
Adım 6 — Ek Ödeme, Yan Ödeme ve Diğerleri
- Ek ödeme (375 KHK Ek 9): EYDMA × ek ödeme oranı. Öğretmen: 13.184,77 × %65 = 8.570,10 TL
- Yan ödeme: İş güçlüğü, iş riski gibi puanlar × 0,440141. Öğretmen: 750 × 0,440141 = 330,11 TL
- İlave seyyanen: Toplu sözleşmeyle belirlenen sabit ek. 15.965 × 1,387871 = 22.157,04 TL
- Taban aylığa ilave: 8. Dönem Toplu Sözleşme kapsamında sabit 1.000 TL
Adım 7 — Kesintiler
Brüt toplamdan şu kesintiler düşülür:
- SGK kesintisi (%14): Gösterge + ek gösterge + taban + kıdem + ÖHT matrahı üzerinden
- Gelir vergisi: Yalnızca gösterge, ek gösterge, taban, kıdem ve taban ilave üzerinden. ÖHT, ek ödeme, yan ödeme gibi kalemler gelir vergisinden muaftır (657 Md.152)
- Damga vergisi: Aile yardımı hariç tüm kalemler × binde 7,59
- BES (%3): SGK matrahı üzerinden otomatik katılım kesintisi
Gelir Vergisi: Yıl İçinde Neden Artar?
Gelir vergisi kümülatif matrah üzerinden hesaplanır. Ocak'ta %15'lik dilimdesiniz, yılın ilerleyen aylarında matrah birikir ve %20, hatta %27'lik dilime geçersiniz. Bu yüzden Ocak maaşı en yüksek, Aralık maaşı en düşük olur.
Sonuç: Net Maaş
Tüm gelir kalemlerini toplayıp kesintileri düştüğümüzde, 5/1 öğretmenin Ocak 2026 net maaşı yaklaşık 73.370 TL civarında çıkar. Bu rakamı maaş hesaplama aracımızda kendiniz de doğrulayabilirsiniz.
Her mesleğin ÖHT, ek ödeme ve ek gösterge değerleri farklı olduğundan, aynı derecede iki memurun maaşı binlerce lira farklılık gösterebilir. Maaş sıralaması sayfamızda 110 mesleğin karşılaştırmasını görebilirsiniz.